Yapay Zeka ile Pandemileri Erken Tespit Etmek Mümkün Olacak

YZ destekli modeller, sosyal ve çevresel verileri analiz ederek gelecekteki pandemileri erken tespit etme potansiyeli sunuyor. Northeastern Üniversitesi’nden araştırmacılar, yapay zekâ destekli modellerle gelecekteki salgınları tahmin etmeye yönelik çalışmalar yürütüyor. Bu modeller, sosyal medya, sağlık kayıtları ve çevresel verileri analiz ederek potansiyel salgınları önceden tespit etmeyi amaçlıyor. Ayrıca, Florida Üniversitesi’nde yapılan bir çalışma, YZ’nin Marburg virüsü, Mpox ve kuş gribi gibi hastalıkların yayılma riskini değerlendirmede kullanılabileceğini gösteriyor.

Northeastern Üniversitesi’nin EPiC AI adlı modeli, sosyal medya trendleri, uçuş verileri, iklim değişiklikleri ve hayvan hareketliliği gibi 92 farklı veri kaynağını entegre ederek salgınları 3-6 ay önceden tahmin ediyor. Örneğin 2024 yılında Hindistan’daki dang humması patlamasını, vaka artışı başlamadan 11 hafta önce yüzde 89 doğrulukla uyardı. Model, ‘zoonotik patojen bulaşma riski’ skorları üreterek hükümetlere erken önlem alma imkânı sunuyor.

Florida Üniversitesi’nin geliştirdiği DeepPandemic sistemi ise Marburg virüsü gibi nadir patojenlerin yayılma olasılığını hesaplarken, iklim krizinin yarattığı vektör değişimlerini (sivrisineklerin genişleyen yaşam alanları gibi) temel alıyor. 2025 yılında Amazon yağmur ormanlarındaki nem artışı verilerine dayanarak yaptığı simülasyon, kuş gribinin insanlara sıçrama riskinin 8 kat arttığını gösterdi. Bu çıktılar, Dünya Sağlık Örgütü’nün Pandemi Hazırlık Haritası’na gerçek zamanlı olarak entegre ediliyor.

Kaynak: https://news.ufl.edu/2025/03/ai-can-helppredict-the-next-pandemic