Emzirme Döneminde Soğuk Algınlığı İlaçları

EMZİREN BİR ANNENİN KIŞ AYLARINDA YAŞAYABİLECEĞİ SORUNLARDA HERHANGİ BİR İLAÇ VEYA TAKVİYE KULLANMADAN ÖNCE, BEBEĞİNE ZARAR VERMEYECEK GÜVENLİ VE ETKİLİ ALTERNATİFLER İÇİN MUTLAKA DOKTORUNA VE ECZACISINA DANIŞMASI GEREKİR.

Anne sütü su, yağ, protein ve laktoz içeren, antikorlar, enzimler ve hormonlardan oluşan, canlı, bebekler için doğal ve temel bir besin kaynağıdır. Emzirmenin bebeği enfeksiyonlara, çocukluk çağı obezitesine ve diyabete karşı koruyabildiği, ani bebek ölüm sendromunu azalttığı ve zekaya katkısı olduğu gösterilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Pediatri Akademisi, annelerin doğumdan sonraki altı ay boyunca emzirmelerini önermekte ve sadece anne sütünün yeterli olduğunu kabul etmektedir. Annenin ve bebeğin durumu elveriyorsa uygun besinlerle birlikte 2 yaşına kadar emzirmeye devam edilmesini ayrıca önermektedirler. İlaçların çoğu az miktarda da olsa anne sütüne geçer. Sütteki ilaç konsantrasyonu büyük ölçüde annenin serum ilaç konsantrasyonu tarafından belirlenir. İlaçların çoğu emzirme döneminde kullanılabilir; ancak bazı durumlarda riski azaltmaya yönelik daha fazla önleme ihtiyaç duyulabilir.

Böyle durumlarda emziren annenin herhangi bir ilaç kullanmadan önce mutlaka doktor veya eczacıya danışması gerekir. Kış aylarında birçok insan gibi emziren anneler de grip, soğuk algınlığı (nezle), boğaz ağrısı, öksürük gibi üst solunum yolu enfeksiyonları ve bunların belirtileri ile karşılaşabiliyorlar. Soğuk algınlığının belirtilerini hafifletmek için kullanılan ilaçların, gıda takviyelerinin ve bazı bitkisel ürünlerin toplumca yaygın kullanıldığı bilinir. Aşağıda bu ilaçların veya ürünlerin emziren annelerde kullanımına dair bilgiler yer almaktadır. Soğuk algınlığı için kullanılan ilaçların çoğunda ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak parasetamol yer alır. Emziren bir anne parasetamolü normal yetişkin dozunda alabilir. Parasetamol içeren bazı ilaçlar, değişen miktarlarda kafein de içerebilir.

İngiliz sağlık otoritesi NHS, emzirme döneminde günde 200 mg’dan fazla kafein tüketmemeyi önerir; çünkü bu, bebeği huzursuz edebilir veya uykusuz bırakabilir.

Bu tür ilaçların içinde yer alan diğer bir ateş düşürücü ilaç ibuprofendir. İbuprofenin diğer steroid olmayan anti-inflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) olarak bilinen ağrı kesicilere göre emzirme döneminde daha güvenli olduğu kabul edilir, bu nedenle normal yetişkin dozunda kullanılabilir. Emzirilen çocuk da anneyle eşzamanlı olarak parasetamol veya ibuprofen alıyorsa, anne sütüne geçen ek ilaç miktarı çok az olacağından hem annenin hem de çocuğun bu ilaçları normal dozlarda kullanmasında bir sakınca görülmemiştir. Çok eski bir ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaç olan aspirin anne sütüne geçip bebekte Reye sendromu riskini artırabileceği için emzirme döneminde önerilmez.

Birçok kombine ürün, parasetamol veya ibuprofenin yanı sıra diğer bileşenleri de içerir. Her ürünün içindeki etkin maddelerin tek tek kontrol edilmesi gerekir ve günlük dozunun aşılmaması gerekir. Bazı kombine ürünler, emzirme döneminde önerilmeyen dekonjestanlar (burun açıcı ilaçlar), aspirin veya kodein gibi ilaçları içerebilir. Bu açıdan soğuk algınlığı ilaçlarını almadan önce emziren annelerin doktor ve eczacılarına bilgi vermesi gerekir.Soğuk algınlığı ilaçlarının içinde sıklıkla yer alan gruplardan biri antihistaminiklerdir. Klorfeniramin, difenhidramin, triprolidin gibi bu ilaçlar burun akıntısını azaltmak amacıyla kullanılırlar. Emzirme döneminde kullanılabilirler, ancak NHS bunları yalnızca ara sıra veya kısa süreler için kullanmayı önerir. Çünkü bebekte huzursuzluk ve uyku hali yapabildikleri için bebeğin daha az sıklıkla emmesine neden olabilirler.

Burun tıkanıklığını giderici tabletler olarak bilinen dekonjestanlar (psödoefedrin, fenilefrin) da bu tür ürünlerin içinde sıkça yer alır. Anne sütüne çok az miktarda geçmelerine rağmen emzirme döneminde süt miktarını azaltabileceği için önerilmez. Burun tıkanıklığını giderici spreyler veya damlalar ise vücudumuz tarafından çok az miktarda emildiği ve anne sütüne çok az miktarda geçtiği için tabletlere alternatif olarak kullanılabilir; ancak bu spreylerin 2-3 günden fazla kullanılması önerilmez. Guaifenesin, balgamlı öksürüğü hafifletmek için kullanılan bir balgam söktürücüdür. Emzirme döneminde guaifenesinin güvenliği hakkında çok az veri bulunmaktadır, ancak normal dozlarda anne sütündeki seviyelerinin, özellikle 2 aylıktan büyükse, çocuğa zarar verme olasılığı düşüktür. Dekstrometorfan içeren ürünler kuru öksürüğü baskılamak için kullanılır, emzirme döneminde kullanabileceği belirtilmiştir; ancak balgamlı öksürüklerde kullanmaktan kaçınmak gerekir.  Kekik otu özü içeren öksürük ilaçlarının emzirme döneminde güvenliği konusunda veri bulunmamaktadır ve bazı kaynaklar süt üretimini azaltabileceğini öne sürmektedir; bu nedenle bu ürünler emzirme döneminde önerilmemektedir.

Emzirirken semptomları hafifletmek için boğaz pastilleri ve boğaz spreyleri kullanılabilir. Bu ürünlerin emzirilen bebekleri etkileyip etkilemediği konusunda çok az veri bulunmaktadır; ancak herhangi bir sorun bildirilmeden yaygın olarak kullanılmışlardır. Bazı insanlar bağışıklığı artırmak ve vücudun öksürük ve soğuk algınlığı belirtileriyle savaşmasına yardımcı olmak için takviye edici gıdalar veya alternatif yöntemler kullanmayı tercih eder. Vitamin ve mineraller (selenyum ve çinko gibi) günlük önerilen alım miktarını geçmemek kaydıyla emzirme döneminde güvenlidir.

C vitamini takviyesi günlük 50-200 mg arasında değişen normal dozlarda alınabilir. Günlük 1000 mg’ın altındaki dozlarda C vitamininin yan etkilere yol açması olası değildir. Emzirme döneminde günlük 10 mikrogram/400 ünite D vitamini alınması önerilir.  

D vitamini eksikliği varsa doktorun önerdiği daha yüksek dozlarda D vitamini tedavisi gerekebilir. Genel olarak, bitkisel takviyelerin emzirme döneminde kullanılması önerilmez, çünkü bunların anne sütüne geçip geçmediği ve ne gibi etkileri olabileceği konusunda yeterli bilgi bulunmamaktadır. Ekinezyanın emzirme sırasında zararlı olduğuna dair bir kanıt yoktur; ancak güvenli olduğunu gösteren çalışmalar da yapılmamıştır, bu nedenle dikkatli kullanılmalıdır. Sonuç olarak, emziren bir annenin kış aylarında yaşayabileceği bu tür sorunlarda herhangi bir ilaç veya takviye kullanmadan önce, bebeğine zarar vermeyecek güvenli ve etkili alternatifler için mutlaka doktoruna ve eczacısına danışması gerekir.

Kaynakça

1. The Breastfeeding Network. https://www.breastfeedingnetwork.org.uk/factsheet/cold-remedies/, Erişim tarihi: 12.01.2026

2. Center for Disease Control and Prevention (CDC), breastfeeding and influenza: https://www.cdc. gov/breastfeeding/breastfeeding-special-circumstances/maternal-or-infant-illnesses/influenza.html. January 2021.

3. Drugs and Lactation Database (LactMed®) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ NBK501922/ Erişim Tarihi: 12.01.2026

4. McGuire TM. Drugs affecting milk supply during lactation. Aust Prescr. 2018;41:79.

5. Sachs HC; Committee On Drugs. The transfer of drugs and therapeutics into human breast milk: an update on selected topics. Pediatrics. 2013;132(3):e796-809. 6. Sancar M. Emzirmede İlaç Kullanımı. Eczacının El Kitabı (Eds: Okuyan B, Kara E, Sancar M, Demirkan SK. S. 163-174, Güneş Tıp Kitabevi. 2025